Bir dişli sipariş ederken sorulan ilk soru genellikle "modülü kaç?" olur. Modül, dişlinin diş büyüklüğünü tanımlayan ve birlikte çalışacak dişlilerin uyumunu belirleyen temel ölçüdür. Birbiriyle çalışan iki dişlinin modülü mutlaka aynı olmalıdır.
Modül ne demek?
Modül (m), dişlinin bölüm dairesi çapının (d) diş sayısına (z) bölümüdür:
m = d / z
Modül milimetre cinsinden ifade edilir ve standart değerlerle kullanılır: 0,5 – 0,75 – 1 – 1,25 – 1,5 – 2 – 2,5 – 3 – 4 – 5 – 6 – 8 – 10 gibi. Modül büyüdükçe dişler de büyür.
Elinizdeki dişlinin modülü nasıl bulunur?
Bölüm dairesi doğrudan ölçülemez, ama dış çap ölçülebilir. Standart düz dişlilerde dış çap şu formülle hesaplanır:
Dış çap = m × (z + 2)
Buradan modül:
m = Dış çap / (z + 2)
- Dişlinin dişlerini sayın (z). Saymayı kolaylaştırmak için bir dişi kalemle işaretleyin.
- Kumpasla dış çapı ölçün. Çift sayıda dişi olan dişlilerde karşılıklı iki dişin tepesinden ölçüm yapın.
- Dış çapı (diş sayısı + 2) değerine bölün.
- Sonucu en yakın standart modüle yuvarlayın.
Örnek
24 dişli ve dış çapı 51,8 mm ölçülen bir dişli için: 51,8 / (24 + 2) = 1,99. En yakın standart değer 2'dir; dişlinin modülü m = 2'dir.
Tek sayıda dişi olan dişliler
Diş sayısı tek ise karşılıklı iki diş tepesi aynı hizada olmaz ve kumpasla ölçülen değer gerçek dış çaptan biraz küçük çıkar. Bu durumda delik kenarından diş tepesine olan mesafeyi ölçüp delik yarıçapıyla toplayarak (yarı dış çap) ve ikiyle çarparak daha doğru sonuç alabilirsiniz.
Aşınmış dişlilerde dikkat
Uzun süre çalışmış dişlilerde diş tepeleri aşınabilir ve ölçülen dış çap olması gerekenden küçük çıkar. Hesapladığınız değer iki standart modül arasında kalıyorsa karşılık dişliyi de ölçerek sonucu doğrulayın.
İnç tabanlı dişliler (DP)
Amerikan menşeli makinelerde modül yerine "diametral pitch" (DP) kullanılır. DP, inç başına düşen diş sayısıdır ve modülle ilişkisi şöyledir: m = 25,4 / DP. Hesapladığınız modül standart değerlere hiç uymuyorsa dişli DP tabanlı olabilir.
Emin değilseniz
Modülü hesaplayamıyorsanız sorun değil. Teklif formunda teknik bilgileri boş bırakıp dişlinin cetvel yanında çekilmiş fotoğrafını ekleyin ya da numune kullanın. Ölçüleri teknik ekibimiz belirler.