Doğru ölçülerde üretilmiş bir dişli, yanlış malzemeden yapılmışsa kısa sürede aşınabilir veya kırılabilir. Malzeme seçimi; aktarılacak yüke, çalışma hızına, darbe durumuna, ortam koşullarına ve karşılık dişlinin malzemesine göre yapılır.
İmalat çelikleri
S355 (St52) gibi genel imalat çelikleri, düşük ve orta yüklü, düşük hızlı uygulamalar için ekonomik bir seçenektir. Isıl işlem uygulanmadan kullanıldıklarında aşınma dirençleri sınırlıdır.
Islah çelikleri
C45 ve 4140 (42CrMo4) gibi ıslah çelikleri, sertleştirme ve menevişleme ile yüksek dayanım kazanır. Orta ve yüksek yüklü dişlilerde, millerde ve pinyonlarda yaygındır. Diş yüzeyleri endüksiyonla ayrıca sertleştirilebilir.
Sementasyon çelikleri
16MnCr5, 20MnCr5 ve 8620 gibi sementasyon çelikleri, yüzeyi karbonca zenginleştirilip sertleştirilerek çok sert ve aşınmaya dayanıklı bir diş yüzeyi, tok bir çekirdek sağlar. Şanzıman, redüktör ve iş makinesi dişlileri gibi yüksek ve darbeli yükler için uygundur.
Paslanmaz çelikler
AISI 304 ve 316 gibi paslanmaz çelikler korozyona dayanıklıdır; gıda, kimya ve denizcilik uygulamalarında tercih edilir. Bu çelikler ısıl işlemle sertleştirilemez, bu nedenle yük taşıma kapasiteleri sınırlıdır. Sertlik gerekiyorsa AISI 420 gibi martenzitik paslanmaz çelikler değerlendirilir.
Bronz ve pirinç
Bronz özellikle sonsuz vida çarklarında kullanılır; çelik vidayla birlikte düşük sürtünme sağlar ve vidayı korur. Pirinç ise düşük yüklü, hassas ve korozyon riski olan küçük mekanizmalarda kullanılır.
Döküm
Büyük çaplı ve düşük hızlı dişlilerde dökme demir (GG25) veya çelik döküm kullanılabilir. Dökme demir titreşimi iyi sönümler, ancak darbeli yüklere karşı hassastır.
Mühendislik plastikleri
POM (asetal) ve PA (poliamid) dişliler hafif ve sessizdir, yağlama gerektirmeden çalışabilir. Düşük ve orta yüklü, sessiz çalışması istenen uygulamalar için uygundur. Yüksek sıcaklık ve yüksek yük altında deformasyon riski vardır.
Kısa bir karşılaştırma
| Malzeme | Yük | Aşınma direnci | Tipik kullanım |
|---|---|---|---|
| İmalat çeliği | Düşük–orta | Düşük | Basit mekanizmalar |
| Islah çeliği | Orta–yüksek | Orta–yüksek | Mil, pinyon, redüktör |
| Sementasyon çeliği | Yüksek, darbeli | Çok yüksek | Şanzıman, iş makinesi |
| Paslanmaz çelik | Düşük–orta | Orta | Gıda, kimya |
| Bronz | Orta | Yüksek (kaymalı temasta) | Sonsuz vida çarkı |
| POM / PA | Düşük | Orta | Sessiz, yağsız mekanizmalar |
Karar veremiyorsanız
Teklif formunda malzeme olarak "Bilmiyorum / önerin" seçeneğini işaretleyin. Dişlinin kullanıldığı makineyi ve çalışma koşullarını açıklamanız, teknik ekibimizin doğru malzemeyi önermesi için yeterlidir.